حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2356
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
آلات را بگيرند . پارتيها تاتيانوس را محاصره كردند و او با ده هزار نفر در حين جنگ كشته شد . پس از آن بيگانگان ( يعنى پارتيها ) اين آلات را خرد كردند و اسراى زياد برگرفتند . در ميان اسراء پادشاهى پولهمون نام بود ( يكى از پادشاهان دستنشانده و متّحد روم ) . اين شكست غيرمترقب ، در اوّل جنگ باعث حزن و اندوه روميها گرديد و آرتاواسد پادشاه ارمنستان ، باوجود اينكه اوّل كسى بود ، كه محرّك جنگ شده بود ، از كارهاى آنتونيوس مأيوس گشته با قشونش بارمنستان برگشت . پس از آن پارتيها ، مغرور و رجزخوانان ، در جلو محاصرين پديد آمدند و آنتونيوس ، چون نميخواست ، قشونش را بيكار گذاشته بيأس سوق دهد ، عدّهاى از قشون سنگيناسلحه خود را با سواران برداشته به طرف چراگاهها رفت . او تصوّر ميكرد ، كه براى بيرون آوردن محصورين از سنگرهايشان اين كار وسيله مطمئنّى است و بعد ميتوان بجدالى در دشت باز نائل شد . پس از آن به قدر يك روز راه دور شده بود ، كه ديد پارتيها در اطراف او پراكندهاند و ميخواهند بقشون آنتونيوس در حال حركت حمله كنند . در ابتداء او علامت جدال را بلند كرد ، ولى بعد امر كرد خيمهها را برچينند ، مثل اينكه نميخواهد جنگ كند و قصدش اين است ، كه با قشونش برگردد . او از پيش قشون پارتى گذشت و امر كرد ، همين كه پيادهنظام بمسافتى از دشمن واقع شد ، كه توانست حمله برد ، حمله را شروع كند . قشون پارتى صف خود را به شكل هلال بسته بود و از نظم و ترتيب قشون رومى ، كه هيچگاه صفوفش بهم نميخورد و سپاهيان در وقت حركت فواصل را رعايت ميكردند ، در حيرت بود . پارتيها زوبينهاشان را حركت ميدادند و خاموش ايستاده بودند ( آنتونيوس ، بند 40 ) . همين كه فرمان جنگ داده شد ، سوارهنظام رومى فريادكنان بر پارتىها تاخت ، باوجود اينكه روميها از تيررس گذشته بودند ، پارتيها سخت پا فشردند و در اين حين پيادهنظام رومى هم فريادكنان و اسلحه خود را بهمزنان حمله برد و اسبهاى پارتى از فريادها و صداى اسلحه ترسيده روى دو پا بلند شدند . پس از آن سواره